Chuyên mục
Khám phá nội dung theo từng chủ đề
Vùng đá quý Lục Yên
Lục Yên ở đâu (nay thuộc Lào Cai, trước là Yên Bái), sông Chảy, hồ Thác Bà; vì sao vùng này giàu đá quý; các xã nổi tiếng với nghề đá (chỉ ghi khi chắc); Lục Yên trong bản đồ đá quý thế giới (đặt cạnh Mogok, Đông Phi — nói chung); cái tên "thủ phủ đá quý" đến từ đâu.
10 bài viếtĐịa chất: đá hoa sinh ruby và spinel
Ruby và spinel Lục Yên sinh ra trong đá hoa (marble) thế nào — giải thích phổ thông; mỏ gốc trong đá và mỏ sa khoáng ở thung lũng, lòng suối; vì sao cùng vùng có cả ruby, sapphire, spinel, tourmaline; đá đi kèm (mica, đá hoa trắng, pargasite…); vì sao đá đẹp hiếm và nhiều đá nứt.
10 bài viếtRuby Lục Yên chuyên sâu
Các dạng ruby của vùng: đá mặt giác, cabochon, ruby sao (asterism) và vì sao có sao, ruby đục làm đá cảnh; màu đỏ đến từ crom, ánh huỳnh quang; ruby tự nhiên chưa xử lý và đã nung; nứt, bao thể, độ trong; đặt cạnh ruby Mogok, ruby châu Phi (nói chung, không định giá).
10 bài viếtSpinel, sapphire, tourmaline và các đá khác
Spinel coban xanh lam hiếm, spinel đỏ – hồng – tím; vì sao spinel từng bị nhầm là ruby trong lịch sử thế giới; sapphire Lục Yên; tourmaline nhiều màu; đá khác của vùng (garnet, aquamarine, thạch anh…, chỉ khi chắc); phân biệt spinel với ruby bằng tính chất (nguyên lý).
10 bài viếtĐá thô và đá cảnh Lục Yên
Đá thô ruby trong đá hoa: khối, cục, tinh thể lục giác; đá cảnh, đá trưng bày, "núi đá" chứa ruby; chọn, làm sạch, đặt đế, chiếu sáng đá cảnh; vì sao đá thô đẹp không phải để mài; giữ đá cảnh khỏi bụi, ẩm; đá cảnh làm quà.
10 bài viếtTranh đá quý
Tranh đá quý là gì: dùng bột và hạt đá quý, đá màu nghiền để vẽ — nghề đặc trưng gắn với Lục Yên; vật liệu, keo, các bước làm; tranh phong cảnh, chân dung, chữ; phân biệt tranh đá quý thật với tranh dùng bột màu, sơn; bảo quản, treo, vận chuyển; làm quà.
10 bài viếtNghề mài và chế tác đá
Thợ mài Lục Yên: từ đá thô chọn hướng, cưa, tạo phôi, mài giác (facet) và mài cabochon; mài sao cho ruby sao; dụng cụ; hao hụt; chế tác tượng nhỏ, đá mặt dây; học nghề; giác cắt ảnh hưởng tới màu và độ sáng thế nào.
10 bài viếtĐá giả và đá xử lý mạo danh "đá Lục Yên"
Ruby tổng hợp (Verneuil, thuỷ nhiệt), ruby ghép, ruby lấp đầy chì–thuỷ tinh, đá nung; spinel tổng hợp; thuỷ tinh; đá nước ngoài bán là "đá Lục Yên"; dấu hiệu nghi ngờ, câu hỏi người bán, giấy giám định ghi gì; khi đã mua phải đá giả.
10 bài viếtLịch sử phát hiện và khai thác
Đá quý Lục Yên được biết tới rộng rãi từ khoảng cuối thập niên 1980; những năm "cơn sốt đá đỏ"; khai thác thủ công, đãi suối, sau đó có quản lý; những thay đổi với làng quê, đất, sông; khai thác khoáng sản ngày nay do nhà nước quản lý (nguyên lý Luật Địa chất và Khoáng sản 2024).
10 bài viếtĐi Lục Yên và hồ Thác Bà
Đường đi Lục Yên từ Hà Nội và các tỉnh; kết hợp hồ Thác Bà, sông Chảy; xem đá ở chợ và xưởng một cách tôn trọng; ăn gì (đặc sản vùng), ở đâu (nguyên lý, không tên); mùa nào đẹp; mua đá làm quà cần giữ chứng từ; đồng bào Tày, Dao và văn hoá vùng.
10 bài viết